24 Nisan 2018 Salı
Home | Featured | Tarihe bir ışık (Aynikola köyü)

Tarihe bir ışık (Aynikola köyü)

Agios Nikolaos (Aynikola, Esentepe) : DÜNÜ VE BU GÜNÜ

Kıbrıs Türkleri ve Baflılar için büyük öneme haiz Baf Kazası’nda, 1974 öncesinde Türklerin  yaşadığı 36  yerleşim birimi vardı. Bu yerleşim birimleri içinde, Agios Nikolaos (Aynikola, Esentepe)   

Voice of the Island 2017 – Cemal Dermuş

AGIOS NIKOLAOS

Agios Nikolaos veya Aynikola, Avdou’nun yirmi kilometre kuzeyi ve Arsos’un dört kilometre kuzeydoğusunda, Trodos dağının güneybatı eteklerinde yer alan bir köydür. Aya Nikolaos, Yunanca “Aziz Nicholas” anlamına gelir. Kıbrıs Türkleri, 1958 yılına kadar Aynikola daha sonraları ise”rüzgâr tepe” anlamına gelen Esentepe adını kabul ettiler.

Aynikola (Esentepe) köyünün tarihsel nüfus yapısına baktığımız zaman şöyle bir tablo ile karşılaşırız.

Tarihsel Nüfus:

Yukarıdaki tabloda görülebileceği gibi, Agios Nikolaos 1960 yılına kadar açık bir Kıbrıslı Türk çoğunluğuyla karışık bir köydü. 1891’de Kıbrıslı Türkler nüfusun% 93’ünü oluşturdu. 20  inci yüzyılın ilk yarısının sonunda nüfusun Kıbrıs Türk oranı % 97 yükseldi. 20inci  yüzyılın ilk yarısında köyün genel nüfusu  517 iken, 1960 nüfus sayımında 415’e kadar belirgin bir düşüş kaydetmektedir.

1950’lerin acil durum yıllarında veya 1963-64 arası toplumlararası çekişme döneminde kimse bu köyden göç ettirilmedi.

1962 Yılında Kıbrıs Cumhuriyeti Cumharbaşkan Vekili olan Rahmetlik Dr Fazıl Küçük, tüm Baf köylerine yaptığı ziyaretler çerçevesinde Aynikola köyünü de ziyaret etmiş ve o günkü  köy sorunları ile ilgili şu saptamalar kayıt altına alınmıştı.

Baf ile Limasol arasında bulunan Aynikola, Baftan 28, Limasol’dan ise 29 mil uzaktadır. Kıbrıs için kullanılan “yeşil” tabiri, Aynikola ile Ayyanni köylerine gidildiği zaman, tamamen ne kadar hakikata yakın olduğu ortaya çıkar. Millerce yol, sağ ve sol taraf olmak üzere, zümrüt yeşili bağlarla her ziyaretciye ve bu yoldan her geçene ruhi bir dinlenme zevki verir. Tepelerin en zirvelerine varıncaya kadar, insan kuvvetinin yeşile çevirdiği bu topraklar ve burada yaşayan kimselerin, istikbale ne kadar ümitler verdiği kolaylıkla anlaşılabiliyor. Aynikola eskiden beri çalışması ve uğraşması ile temayüz etmiş köylerimizden biridir. Ayni zamanda havasının ve suyunun turistik bir yer olmaya elverişli bulunması da bu köyün atisine yeni yeni ümitler katmaktadır. Bahsus köyün üst başında bulunan muazzam bir araziye yapılan hotel ve diğer istirahat yerleri, şüphe yoktur ki Kasaba ve Limasol, hatta Lefkoşa’dan yaz günleri istirahata muhtaç kimseleri celbedebilecektir.

500 Türk’ü ihtiva eden bu köy, iyi bir mektep binasına sahip olup, 2 öğretmen ve 65 öğrencisi vardır. Yalnız öğretmen evine de büyük ihtiyaç olduğu söylenmektedir. Cami tamire muhtaç olup, imamsızlık da köy halkı içinbir gaile teşkiletmektedir.

Köy yollarının genişlemesive yanlarına daha da ilave yapılması köy için daha büyük bir inkişaf sağlayabilecektir. Köyün civarından geçen Diyarizo Deresi’nde köy halkının sulama hakkıolmadığıiçindir ki, köy malesef hiçbiristifade sağlayamıyor. Halbuki bu gibi köylerinfazla suya ihtiyacı olduğu gibi, kurulacak iskaiyelerin halk için daha büyük ve müsbet neticeler vermesine bir fırsat verir.

Köy civarında Ziraata elverişli 100 dönüm kadar hali bir arazi, tembel tembel hiç bir fayda sağlamadan kendi halinde bırakılmıştır. Buralarda halk, daha fazla hayvancılık ve bağcılıklameşgul olup,arpa ve buğday ekimi100 dönümü geçmemektedir. Bahçecilik de yeni yeni inkişaf etmeye başlayıp elma ve amsali meyve ağaçları ekilmesi çabaları takdire şayandır. Çobanlık da yine oldukça değilse bile, hatırı sayılır bir derecededir. Evkafa ait20 dönüm tarla, 20 dönüm bağ ve 500 zeytin ağacı bulunmaktadır.

Köyde Kooperatif Şirketi, Kooperatif Bakkaliyesi, Turistik İlerleme Yapı Kooperatifi ve Zirai Aletler Kooperatifi vardır. Merkez Bankasına köyün borcu 8.000  Kıbrıs Lirası’ dır. Köy her ne kadar elektriğe kavuşmuşsa da, burada 17 köyün otomatik santralı olacak telefon bitmek üzeredir.

Sıhhat merkezi bulunmayıp, haftada bir defa doktor köyü ziyaret etmektedir. Köyde ayrıca bir de jandarma istasyonu bulunmaktadır.

Köylünün istekleri arasında şirkete daire ve ambarlar yapılması.Bağ projesinin kaldırılmayıp devam etmesi Bir an evvel Türk içki fabrikasının kurulması. Yapı Kooperetifi’nin biran önce tahakkuku. Caminin tamiri ve imamın tayini Cami tarlasına fidan bahçesi yapılacağına, başka bir arazi içerisine yapılması. Aynikola – Mandriya toprak yolunun asfaltlanması.Köye bir sağlık merkezinin açılması talepleri vardı.

Madem ki bir köy halkı tüm olarak iktisadi bir savaşa atılmıştır ve ellerindeki imkanlarbu savaşı kazanmaya kafi değildir, ada halkının istikbalini ve refahını omuzlayanların, mücadele içinde olankimselere ihtiyacı olan erzakı temin etmek zaruret ve mecburiyeti idarecilerinüzerine düşmektedir.

1962 yılında Dr Fazıl Küçük’ün köy ziyareti  Halkın Sesi Gazetesi’e bu şekilde yansımıştı.

1973 yılından itibaren köyde sadece 532 Türk nüfus yaşamaktaydı.

 

20 Temmuz 1974 de,  . Kıbrıs Rum güçleri, kısa bir çatışma sonrasında  köye girip 3 kişiyi şehit etti. sonrasında tüm Kıbrıslı Türk köylüler tutuklandı. Mücahitleden bazıları silahlarını teslim ettikten sonra köylüler serbest bırakıldı. Bu olaydan sonra, sakinlerin çoğu köyü gizlice dağların üzerinden Türklerin kontrolündeki kuzeye ya da Akrotiri İngiliz Egemen Üs Bölgesi’ne göçtüler. Birçoğu, Kıbrıs Rum askerlerinden veya taksi şoförlerinden ateşkes hattına veya İngiliz Üsleri’ne onları götüren özgürlüklerini satın aldı.

Viyana anlaşması imzalandığında, Aynikola’dan (Esentepe) yaklaşık 400 Kıbrıslı Türk adanın kuzey kısmına geçmiştiler. Sonunda kalan 127 kişi UNFICYP’nin refakatinde 16 Ağustos 1975’te tahliye edildi. Aynikolalı (Esentepe) Kıbrıslı Türklerin yaklaşık 450’si, Girne bölgesindeki Agios Amvrosios (Ayguruş) köyüne iskan edilerek adını Esentepe olarak değiştirdi. Kentleri tercih edenlere Lefkoşa, Girne, Gazimağusa ve Omorfo ( Güzelyurt ) kasabalarında evler verildi . 1974’ten sonra yerinden edilmiş Aynikola ( Esentepe ) daki  Kıbrıslı Türklerin sayısı 500-550 civarındaydı

Kıbrıslı Türklerin ayrılmasının ardından Aynikola (Agios Nikolaos) köyü, savaş sırasında kuzeydeki evlerinden kaçan Kıbrıslı Rumların yerleşiminde kullanıldı. 2001 nüfus sayımında, Aynikola köyünde  sadece 74 kişi yaşıyordu.

23 Kasım 2017 idi

Gidilecek olan köylerden birinin minaresi diğerinin ise minaresiz camisi uzaktan görülmese de anılarda yaşıyordu. Aynikola Camisinin açılışı sırasında, tek tek insanları gözlemlemeye çalıştım. Aynikolalı Altay Özsoy abimin yüzünde, hem burukluk hem de yeniden köyüne gelebilmenin huzuru vardı. Çok da derinlerde olduğunu söyleyebilirim. Ya Teralı Özer Çelik abim, Aynikola’daydı ama yüzünden okuduğum, o da Tera’daki anılarını yaşıyordu orada olmasa bile. Aynikola’daki cami açılışında gözyaşlarını içlerine akıtan, görünmemesi için bir kenarcıkta  gözlerini silen çok insanlar gördüm. Herkes bir yanı buruk olsa da mutluydu.

Tamir edilen cami açılışında gittiğim Aynikola köyünü, gelişmiş buldum. Tam da 1962 lerde öngörüldüğü gibi turistik bir köy olarak gözlemledim. Esas Aynikolalılar’ın ise yüzlerinde bir şaşkınlık, masumiyet vardı. Gözlerinde 43 yıl önce orada bıraktıkları anılarını arayışları vardı. Ne diyebiliriz ki buna savaşın acı yüzü demekten başka.

Voice of the Island 2017 – Cemal Dermuş

Diğer Haberler

Sıcaklar başladı, yangınlara dikkat!

Havaların ısınmasıyla yaz aylarının en büyük felaketlerinden biri olan yangınlar da başladı. Ülkenin çeşitli yerlerinde …

Meclis’in gündeminde iki önemli yasa var!

Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu yarın toplanıyor. Genel Kurulun 10.00’da başlayacak toplantısının gündeminde Cumhurbaşkanı’nca Bir Daha …

Cumhurbaşkanlığı kapılarını özel çocuklara açtı…

Cumhurbaşkanlığı’nda 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nedeniyle etkinlik düzenlendi. Kuzey Kıbrıs genelindeki 9 …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir